Қытай халық республикасы, Іле Қазақ автономиялы облысы, Алтай аймағында Тайыр Белгібай деген белгілі дәулескер күйші болған. Сол кісі осы күйді ''Ақ көт торғай''_деп тартып отыратын деуші еді көзі көрген кісілер. Бұл күй Қытай Қазақтары арасында кеңінен танымал болған күй, кейде бұл күй топтық және жеке би орындаушылардың да билеріне арқау болған. Жалпы Қызырхан деген бұл адам күйді бұзып тартып отыр ма? білмедім сол күйші Тайыр Белгібайұлының тартысына мың құбылтып әсерлі орындауына мүлдем жетпейді екен. Сонда Қызырхан Бабақұмар ұры ма ма? Қытайдағы Күйші артына мол мұра қалдырған Тайыр Белгібай ұры ма? Өте қызық іс болып тұр. Зерттеу керек сияқты...... Ал ол заман да бұл аман Мүкейдің күйі дегенді құлағым тас керең болсын естімеппін кешіріңіздер.
Айтылған сөз дәлелімен болғаны дұрыс! Біріншіден, Тайыр Белгібайұлының "Ақкөт торғай" күйі теріс бұраумен шертіледі. Мүкейдің "Қосбасқан" күйі оң бұраумен шертіледі. Екі күйдің құрылымы , дыбыстық иірімі бір-біріне ұқсамайды. Екеуі екі түрлі күй. Екіншіден, бір автордың күйін өзінен басқа күйшілер шертсе, әр күйшінің күйді шерту шеберлігіне байланысты күйде түрленіп отырады. Негізгі құрылымы сақталады. Үшіншіден, "Қосбасқан" күйін Мүкейдің күйі деп естісем құлағым тас болсын депсіз, онда сіз естімеген күйдің шертілу шеберлігіне қалай баға беріп отырсыз! Енді сіз Қызырхан Бабақұмарұлын Ұры депсіз, сіз бұл кісінің жеке бас моральдық құқығына қол сұғып отырсыз! Заңды жауапкершілік арқалауыңыз мүмкін. Қызырхан Бабақұмарұлын ұры деп айтатындай, ол кісі Мүкейдің күйін өз күйі деп шертіп жатқан жоқ. Ұры деп басқа авторлардың күйін өз күйім деп шертетіндерді айтады. Ешқандай нақты дәлеліңіз болмаса, жоғардағыдай пікір қалдырмаңыз! Заңды жауапкершілік арқалайтын боласыз!
@@user-jn5xs5qj6gМен байқасам сіз Қызырхан Бабақұмарұлының баласы сияқтысыз. Ұлт жанашыры күйге деген жауапкершілік ретінде өзіңіз сияқты мен де қатаң қараймын. Бұл жерде еш қандай да заңдық жауапкершілік арқалайтын әңгіме жоқ. Біз бұл күй туралы таласты әлде кімнің ұпайына меншігіне жинап берейік деп отырғамыз жоқ. Егер солай болған жағыдайда күйдің шығу тарихы шынайы зерттеліп өз иесін тапқаны дұрыс. 1-ден Күйші Тайыр Белгібай ұлының тартып жүрен ''Ақ көт Торғайы'' сіз айтқандай сол бұрау емес. оң бұрау Сіз де шатаспаңыз.. Бұл күй бағызы заманнан Тайыр Белгібайдың сонау тірі кезінде кемі 75-жылдан бастап тартылып келе жатқан, Қытай Қазақтары арасында кеңінен танылып әбден естіліп ескіріп кеткен күйі, бұған еш дәлел кетпейді. Бұны марқұм күйші Тайыр Белгібай ғана емес, күйшінің көзін көрген басқа да күйшілер де мақамын бұзбай тартып бере алады. 2-Ден өзіңіз айтқандай күй қанша түрленіп вариянталып тартылса да сол баяғы өзінің шығу тарихы жағынан таза қалпын бұзбай тартылу керек. Егер солай бұзылса онда күйшіліктен күйден күйшіден не қасиет қалады? Ал Қызырхан Бабақұмар тартқан бұл күй сайып келгенде сол Тайыр Бнлгібайұлының тартып жүрен ''Ақ көт Тоғайының'' дәл өзі. Мен бұл тартыстан еш қандай басқа бір жаңа күйдің сарынын байқап тұрғам жоқ, шамалы болмашы ғана оң қол қағыс перне алыста өзгріс бар. Сосын менің күй тартудан сауатым бар қара жаяу емес екенімді ескеріңіз. 3-ден мен Қызырхан Бабақұмарұлын ұры дегем жоқ, айтсам ''онда Тайыр Белгібайұлы екеуі де ұры болғаны ма?''_деген қазақы жалпақ тілдегі күмәнімді жасыра алмадым. шынымды айтсам екеуін де ұрыға санап тұрғам жоқ, Дегенмен зерттеу керек дегенді қосып айттым. Сосын мен бұл күй Қызырхан Бабақмарұлының күйі дегем жоқ. Мүкетайдың күйі болса құлағым керең болсын дегенім рас. Ал Қызрхан Бабақұмарұлының тартуындағы бұл күй шынымен Мүкетайдың күйі болса онда Өмірден ерте озып кеткен есіл күйші дәулескер күйші Қытай Қазақтарына өте танымал Тайыр Белгібайдың ''Ақ көт Торғайы'' қайда қалады? Маған осы қызық болып тұр қарғым. Өзіңіз де білерсіз қаншама күйлер, әндер ауыл үйдің моншағын күндіз ұрлап түнде таққандай жетімнің күйін кешіп нағыз иесін таппай жүр. Мәселе мұндағы менің басты ойым Мүкетайды да Күйші Тайыр Белгібайұлын да даттап біреуін тұқыртып жақтап отырғаным емес кемі елу жылдай сіңісті болып күні бүгінге дейін Қытай Қазақтарының құлағында әбден естіліп, Тайыр Белгібайұлының алтын саусақтарымен Қытай Қазақ радиосында алтын қорда архив болып қалған ''Ақ көт торғайы' қалайша Мүкетайдың қос басарына айналып кеткенін түсінбей есім шығып отырғаны болып тұр. Кіші болсаң бауырым тіпті балам қатарында боларсыз, күйге деген шынайы махаббтыңыз ізденісіңіз көрініп тұр. Сізге айтар ұсынысым қолыңыз қалт еткенде сол күйші Тайыр Белгібайдың ''Ақ көт Торғайын'' тыңдап көріңіз де Қызырхан Бабаханұлының орындауымен салыстырып көріңіз. Әйтеу өз басым осы күй тартыстан аса бір жаңалық көріп тұрғам жоқ. Заңдық жауапкершілік арқалауға тура келсе әттең! Тайыр Белгібайұлы о дүниелік болып кетті ғой қарағым. Жатқан жерінен суырып шығара алмаймыз ғой. '' Мүкетайдың күйі екен, неге Ақ көт Торғай деп тартасың''_деп. Жалпы қызбалыққа салынбай сіз де дәлелімен салмақты зерттеп көрерсіз.