Бұл жайында XIX ғасырда Маңғыстауда өмір сүрген Қашаған Күржіманұлының "Тойбастар" жырында : Той- адамның қазынасы, Жұптанып неке қиылған. Ақ бұйрығы деген бар ей, Құлақ қойсаңдар келіскен Адам ата жұптанып, Хауа ананы алғанда Исраилда, Мәкаил - Некесін қиған періштең, Айтамын хабар қиырдан, Ешкімнен қорқып тиылмаң Расулы Пайғамбардың, Хадишаны алғанда Ақ некесін қисын деп-ей Жәбірейілге Алла бұйырған Сол себепті неке қиылған. - деп бет ашар рәсімін осы сөзбен бастайды.
Жиналып, халқым, құралсаң, Сөйле деп бізге ұйғарсаң, Бұл тойдың көркін айтайын: Той болады дегеннен Халыққа хабар таратқан. Ат жүйрігін жаратқан, Әшекейлеп, жасантып, Отау тігіп, от жаққан, Байрақты тігіп, ат шапқан. Жыршысы болса - жырлатып, Аламан басын құрлатып, Жақсыларға тыңдатқан, Тартысы болса - тартысып, Айтысы болса - айтысып, Бұ да тәуір болады Қыз-жігітке түн қатқан. Жиналған топтың кұралы, Жыршыдан өнер сұрадың. Сұрағандарың сөз болса, Қалағандарың біз болса, Қандырайын көптің құмарын. Шын шабытым келгенде, Ағыным тасты аударған. Мен бір қайнарлы өзен, бұлағың. Той - адамның қазынасы, Жұптанып неке қиылған, Ақ бұйрығы деген бар. Құлақ қойсаңдар келіске, Адам Ата жұптанып, Хауа Ананы алғанда, Исраил, Микаил - Некесін қиған екен екі періште. Айтамын хабар қиырдан, Ешкімнен қорқып тыйылман. Расулы пайғамбар Хадишаны алғанда, Ақ некесін қисын деп Жәбірейілге Алла бұйырған, Сол себептен неке қиылған. Қыз бала, сізге айтайын, Жұрт жинап, қызық той еткен. Атымтай Жомарт салған жол, Бақыт пен дәулет қонған жол. Арғымақ аттай әнденген, Сөйлесе, сөзің пәмденген, Тоты құстай таранып, Бойыңды түзеп сәнденген, Өтейін деп отырсың Балдырлы Балқаш көлдерден. Абайласаң, айып жоқ Алланың бұйрық ісінде. Ренжіген бұйрыққа Мақтаман надан кісіңді. Риза бол анаңа, Мехнат етіп сақтаған Тоғыз ай, он күн ішінде. Дүниеге сені шығарды, Перзентті болды, қуанды. Періште көңіл пәктікпен Ақ сүтін сорып, жұбандың. Талай бөлдің ұйқысын, Бесікте жылап мазалап. Мәпелеп сені өсірді, Тәрбиелеп, тазалап. Және көңілі шат болды Көтеріп алып сүйгенге, Апыл-тапыл алдында Аяқ басып жүргенге. Шақырып еді балым деп, Сүйіп еді жаным деп, Жылы шырай күлгенде. Бұл күндері болғанда, Дүнияша қызық деп, Күйеуіңді күтіп, құрметтеп, Кұрметтеу міндет деп, Саламат, есен-сау күнде Аман қосып жұбыңа, Жеткізді сені мұратқа. Жылай көрме, жарқыным, Кетемін деп жыраққа. Бақыт берсе басыңа, Ел-жұртың болса қасыңда, Айналарсың айтулы Шалқыған шалқар бұлаққа. Риза бол, жарқыным, Жырым еді сақтаған, Арқасы құрғыр қозғанда Жауар бұлттай қаптаған. Ойқастап барып тоқтайын, Қатты кетсем, қайырылмас Мен - басы қатты ақтабан.
Осындай бағдарлама жоқ қәзір. Қазақты мәңгүрт қылу үшін. Түрік. Үнді кәріс сериалдарын көрсетіп жатыр. Қалаулым сияқты тәрбиесіз нәрсені шығарды. Айтыс. Терме. Жыр. Күй мүлдем жоқ эфирде. Бұл әдейі жасап отыр. Кеңес үкіметі кезінде да бұлай бұрмаламаған шығар. Мынау не масқара. Неге біздін мәдениет минстірлігі ұлттық өнерге жаны ашымайды. Қазақтын өнері ешкімнен кем емес. Үш сағат ұрыс керіс төбелес болатын бағдарламаға уақыт бөлгенде. Бір сағат ұлттық өнерге уақыт бөлсе шіркін. Бір күн айтыс бір күн терме.
Елді топас,меңіреу қылса айдағанға жеңіл.Ал намысшыл,сағы сынбаған ел ол қауп.Әділсіздікке көнбейді, Батыр аруақтарына сыйынып шыға келеді күреске.Осыдан түйін жасайберіңіз
Өте тамаша орындалды,Алланың нұры жаусын. Тек текстін әр жерден айттыңыз. Ұмытып қалдыңызиғой деймін. Сіз жез таңдай ,бұлбұл көмей әншісіз,байқаймын. Ақтанның басқа Қашаған термелерін орындағанда. Қалдырып кетесіз. Мен сізді өте құрметпен тыңдаймын. Алла ұзақ өмір беріп,дауысыңыз. Әлем аспанында шарықтай берсін.
Неге айтпайды, Манғыстау халқына етене таныс жыр, Кашекең Айта берсін, бірақ бузбай айту керек Сугірдің, Ақтанның термесін, даже индеец айткыштар бар сөздерін өзгертіп айтып журген, айтпаң суки, айтасыңдарма дурыс айтсын
қызық екенсіз. Маңғыстау жырлары. Батыс мектебі делінеді. Сосын Арқа ән мектебі десе, бөлінген бола. Сыр... Жетісу мәнері десе ше... Бұлар халықтық музыка өнерімізге сіңген тарихи атаулар. Бүгін оқу жүйесінде, дәрістерде қолданады. Емтиханға кіреді.
Елді топас,меңіреу қылса айдағанға жеңіл.Ал намысшыл,сағы сынбаған ел ол қауп.Әділсіздікке көнбейді, Батыр аруақтарына сыйынып шыға келеді күреске.Осыдан түйін жасайберіңіз
Сөздерін ұмыт қалдырған. Риза бол анаңа, Мехнат етіп сақтаған... деудің орнына : Риза бол , жарқыным Жырым еді сақтаған деп айтып соңынан бір шығады. Осы сөздердің ортасында біршама айтылмай қалған жерлері бар.