Avrupalı seyyahların Anadolu topraklarında rastladıkları, Doğulu nakkaşların resimlerini çizdikleri Heterodoks dervişlerin çizimleri eşliğinde İslam'da ve Anadolu'da tasavvuf ve otorite karşıtı dervişleri konuşuyoruz.
İslamiyet, Türkler arasına Melamet cereyanı ile girmeye başladı ve 10. yüzyılda Maveriünnehir'de Buhara ve Semerkand gibi şehirler ve Fergana bölgesi, bu cereyana mensup Türk şeyhleriyle dolmağa başladı. Onlar, çoğunluğu göçebe olan Türk zümreleri tarafından Bab, Baba veya Ata ünvanlarıyla anılıyorlardı. Bunlar tıpkı eski şamanlar gibi manzum ilahiler okuyan veya Budist rihipler gibi menkabeler anlatan şahsiyetlerdi. Köprülü'ye göre, Ahmed-i Yesevi çevresinde görülen Arslan Baba, Korkut Ata, Çoban Ata vb. kişiler, bu tür Sufi Türklerdi.
Anlatımlar ve çizimlerin bazı kaynakları:
İbni Battuta (14. yüzyıl)
Ruy Gonzales de Clavijo (15. yüzyıl)
Konstantin Mihailoviç (15. yüzyıl)
Cantacasin (15. - 16. yüzyıl)
Antonio Menavino (16. yüzyıl)
Vahidi (16. yüzyıl)
Nicolas de Nicolay (16. yüzyıl)
9 ноя 2020